İMKB’de 2009 yılının en yüksek seviyesi olan 50 bin 257 puanlık endeksi görmemize rağmen sanayimizde ve özellikle dış ticaret saldomuzda geçtiğimiz yıllara göre hala ciddi negatif değerlerle karşılaşıyor olmamız aklımıza şu soruyu getirmeli.

Acaba borsalar üretime ve ticarete katkı sağlıyorlar mı?

Menkul kıymetler borsalarının en önemli amaçlacı üretim ve ticaret yapan şirketlere finansman sağlayarak sözkonusu şirketlerin büyümelerini ve gelişmelerini sağlamaktır. Eğer bu fikre bağlı kalarak günümüzdeki borsa endekslerine bakacak olursak, borsalarda hisse senedi olan birçok şirket ciddi finansman yaratmış durumdalar. Bu finansman elbette onların üretimlerine ve ticaretlerine olumlu etki sağlamış olmalı.

Ancak sanayi ve dış ticaret verilerine bakacak olursak, olması gerekenden çok farklı bir konumdayız. Hala içinde bulunduğumuz finansal kriz nedeniyle büyük şirketler de dahil bir çok şirket işçi çıkarmaya devam ediyor, üretimleri, satış verileri düşüyor, kısacası küçülüyorlar.

Borsadaki iyi havayı krizden çıktık gibi yorumlamaya hiç gerek yok. Çünkü bu krizden çıktığımızın ilk kanıtı işçi çıkarmaların durması ve yeni istihtam sağlanması olacaktır. Arkasından sanayi verilerinin pozitif görünümü ve dış ticarette özellikle ihracatın artması ile yeniden büyüme ivmesi yakalandı denilebilinir.

Borsa verileriyle sanayi ve ticaret verilerinin birbirlerine tamamen zıt konumda olmaları bir kaç temel nedene dayanıyor. Bunlardan en ilginç olanı kriz döneminde kaybedilenlerin kriz daha bitmeden geri kazanılması çabaları. Hatırlayacağımız gibi krizin asıl sebebi olan sermaye piyasalarının içi boş taahhütleri, finansal literatüre göre toksik fonlar, kurumsal yatırımcılara çok büyük kayıplar verdirmişti. Sanayimizdeki ve ticaretimizdeki durgunluğa rağmen borsalardaki aslı olmayan yükselişin sebebinin yine aynı kurumsal yatırımcılar olduğunu görünüyor.

Öyle ki İMKB’de son 6 ayda en çok artan hiise senetleri bankacılık, turizm ve hizmet sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin hisse senetleri oldu. İMKB’de en çok işlem gören hisse senetleri de yine aynı sektörler olduğundan bu sektörlerdeki hareketler bileşik endeksin oluşumunda en büyük rolü oynuyorlar. Aşağıdaki iki grafik arasında neredeyse hiç fark olmamasının sebebi de budur.

 

Kurumsal yatırımcıların kaynaklarının güvenli devlet tahvillerinden çıkıp sanayi ve ticarete yatırımlara dönüşmesi için Merkez Bankaları kriz boyunca faiz oranlarını ciddi boyutlarda düşürdüler. Ancak kurumsal yatırımcılar hala sanayi ve ticaret sektörlerinin hisse senetleri yerine bankacılık, turizm ve hizmet sektörlerini tercih ediyorlarsa bunun da sebebi sanayi ve ticaret sektörlerine olan güvensizlik olmalı. Bu güvensizliğin en büyük sebebi tabi ki sanayicinin işçi çıkarmak zorunda kalmasıdır. İşte bu yüzden kriz geride kaldı diyebilmemiz için öncelikle işçi çıkarmaların durması ve yeni istihtam sağlanması gerekmektedir.


Sağlıcakla kalın,
Kafkas BARANSELİ