G-20 ülkeleri içerisinde ilk parasal sıklaştırmaya Avustralya gitti. Tüm diğer ekonomilerin başına diyeceğimiz ekonomik veriler hatta enflasyonist etkiler Avustralya ekonomisinde görülmesi ardından faiz artırımı süreci başladı.

G-20 ve IMF-Dünya Bankası yıllık toplantılarında ortak konu belirgin bir toparlanma yaşanmadan devletler verdiği teşvikleri geri çekmesin. G-20 içerisinde olup, finans sektörüne harcama yapmadan gelecek yıllarda kamu harcamalarının ilk azaltacağını açıklayan Türkiye oldu.

Geçici ve kademeli olarak artırılan ÖTV ve KDV indirimleriyle birlikte sanayi sektörünün 5 ay büyümesi yeterli görüldü. ÖTV ve KDV indirimleri yeterli sayıda üretim ve istihdam düzeyi yarattığı için sona erdirildi.



Sanayi Bakanı Nihat Ergün’ün hurda indirimi ve 16 yaş sınırı ile ilgili çalışmalar, maliyeden geri döndü. Hatta ÖTV-KDV ile yaşanan sanayide geçici toparlanma, kemer sıkma zamanı geldiğinin bile temelini oluşturdu. İlk vergi indirimi dönemi peşin alımlarla, ikinci vergi indirimi dönemi yüzde 0 faizli kredi koşullarıyla gerçekleşti.

Ertelenmiş ve gelecekteki talep 15 Mart -30 Eylül 2009 yılı içerisinde karşılandı. Bundan sonra sanayi ancak ve ancak dış taleple büyüyebilir. Yukarıdaki grafikte aylık sanayi üretimi verileri sunulmuştur ve bir önceki aya göre değişimi göstermektedir.

Mart ayından bu yana bir önceki aya göre sanayi üretimi artış gösteriyordu ta ki Ağustos ayı rakamları gelene kadar. Aylık Sanayi Üretim Endeksi, 2009 yılı Ağustos ayında 2008 yılı Ağustos ayına göre yüzde 6,3, bir önceki aya göre ise yüzde 5,7 azalmıştır.

Mevsimsel denen sanayi daralma halbuki mevsimsel değil, yönetimsel. Temmuz ve Ağustos ayı sonrasında bir sonraki yılın yeni modelleri üretileceği için fabrikalar üretimi durdurur yaz tatiline çıkar ve stoktakileri satardı. Bu sene Temmuz-Ağustos aylarında ÖTV-KDV indirimi vardı.

Sanayi üretimi rakamları alt kalemlerinde bu indirimden yararlananların yarattığı üretim düşüşü görülmüyor. Mart ayından bu yana sanayi üretimi ilk kez bir önceki aya göre düşüş göstermesinin yanı sıra, geçen sene aynı dönemde yüzde 3,6 daralma gösteren sanayi üretimine göre de yüzde 6,3 oranında daraldı. Sanayi üretiminin piyasalara yansıması yine TCMB’den faiz indirimleri olarak yansımaya devam edecek.

Faizler düşmeye devam edecek ama görüldüğü üzere faizin yatırım ve para talebi üzerinde bir etkisi daha görülmedi. TCMB’nin faiz indirimin çözüm olduğunu düşünüyorsa, Türkiye’de likidite tuzağı olasılığını düşünmelidir.


Gökhan USKUAY
Turkish Yatırım Finansal Strateji Müdürü